أحمد بن محمد علي بن محمد باقر الوحيد البهبهاني ( آل آقا )
698
مرآت الاحوال ، جهان نما ، سفرنامه ( فارسى )
است ، و همهء اهالى آن شهر و ديار تجارت مىكنند حتى كه اميران آنجا علانيه به تجارت قيام مىنمايند ، و فخر خود مىدانند ، و ملك ايشان در طول عرض كمتر از ديگر مملكت فرنگ است ، امّا به علّت تجارت در آبادى و دولت ترجيح بر بسيارى از ملكهاى « 1 » فرنگ مىدارد . و طريق رياست و حكومت ايشان اينچنين است كه پادشاه نمىدارد ، و ملك ايشان هفت حصّه است ، و در هر حصّه مردم « 2 » ملك يك امير معتبر و دانشمندى را هرسال براى رياست خود مقرّر مىكنند ، و اين هفت كس جمع شده در آن شهر دار الحكومت - كه « استردام » است - مىنشينند و به مشورت يكديگر به كاروبار ملكى مى « 3 » پردازند ، و تا كه همهء ايشان مجتمع و بر يك حكم متفق نمىشوند آن حكم جارى نمىگردد ، و سواى آن هفت كس يك اميرى هست از همه بزرگتر كه در مجلس با آن هفت امير مىنشيند ، اما دخل در كاروبار نمىكند ، و بزرگى آن امير به جهت آن است كه در زمان گذشته اجداد او كارهاى با نام كرده ، و اين مملكت را از تصرّف پادشاه « اسپين » « 4 » برآورده ، لهذا اكنون مردمان آن ديار اولاد و احفاد او را به مرتبهء بزرگى مىدارند ، و وظيفه به جهت او مقرّر داشتهاند ، تا به فراغبالى و عمدگى مانند سلاطين ، و در مرتبهء اندك كمتر از پادشاهان ديگر مىگذرانند ، و اين هفت
--> ( 1 ) مملكتهاى : « ب » . ( 2 ) مردم : در « د » نيامد . ( 3 ) مى : در « د » نيامده است . ( 4 ) اسپانيا « Spain » .